KOMPETENCJE DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM/ 10 skutecznych sposobów dla rodziców na rozwijanie samodzielności dziecka

KOMPETENCJE DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

Kompetencje samoobsługowe dwulatka:

• potrafi samodzielnie jeść niektóre potrawy, np. pokrojone kanapki lub owoce;
• potrafi jeść łyżką, choć zalewa się;
• potrafi nabić potrawę na widelec i unieść do ust;
• potrafi samodzielnie pić z kubka trzymając oburącz lub za uchwyt (czasem rozlewa, chcąc napić się szybko;
• potrafi myć zęby choć nie zna odpowiednich technik (wykonuje te czynność niestarannie, ale wie, jakie przybory są potrzebne i że tę czynność wykonuje się w łazience);
• potrafi namydlić ręce (choć dokładne spłukanie sprawia kłopot);
• potrafi wytrzeć ręce ręcznikiem (niedbale);
• próbuje namydlić ciało, będąc w wannie (nieporadnie, ale wie o co chodzi);
• pozwala na obcięcie paznokci (zwłaszcza wtedy, gdy dorośli czynią to regularnie, bez przemocy);
•  potrafi dmuchać w chustkę, jeśli dorosły przystawi ją do nosa dziecka;
• potrafi samodzielnie rozebrać się z niektórych elementów odzieży (zwłaszcza zdjąć spodnie, rozpiętą kurtkę, czapkę);
•  z niewielką pomocą zdejmuje trudniejsze elementy odzieży (współpracuje);
•  potrafi włożyć buty (często niepoprawnie);
•  współpracuje podczas ubierania i rozbierania (podnosi ręce, odpowiednio ustawia stopy, itp.) ;
•  potrafi zgłaszać potrzeby fizjologiczne (choć nie czyni tego regularnie);
•  wie, z czego trzeba się rozebrać, będąc w toalecie (wymaga pomocy);
•  potrafi skorzystać z nocnika i sedesu;
•  wykonuje proste polecenia (np. podaj misia, usiądź przy stole, itp.);
•  naśladuje samoobsługowe zachowania dorosłych (stara się uczestniczyć w czynnościach pielęgnacyjnych).
  

Kompetencje samoobsługowe trzylatka:

• potrafi samodzielnie jeść (przy pomocy łyżki i widelca, jeśli twardsze produkty zostały pokrojone);
• potrafi samodzielnie pić z kubka (i nalać sobie napój z innego naczynia);
•  potrafi samodzielnie myć zęby (czyni to jeszcze niestarannie, ale wie na czym polega zasada mycia zębów);
•  nakładanie odpowiedniej ilości pasty sprawia mu trudność;
•  potrafi wypluć pianę i wypłukać usta nie połykając wody;
•  potrafi umyć ręce: namydlić, spłukać, wytrzeć (co prawda trzylatki wykonują te czynności
•  jeszcze niestarannie, ale już bez pomocy potrafią sobie poradzić);
•  potrafi namydlić ciało, będąc w wannie (chociaż dorosły musi zwykle poprawić);
•  pozwala na obcięcie paznokci;
•  wie, jak oczyścić nos (dmucha do przystawionej do nosa chusteczki);
•  potrafi się samodzielnie rozebrać i ubrać (z wyjątkiem rajstop lub odzieży z dużą liczbą falban lub skomplikowanymi zapięciami);
•  czapkę i szalik wkłada poprawnie, lecz niestarannie;
•  zgłasza potrzeby fizjologiczne;
•  potrafi rozebrać się w toalecie;
•  potrafi skorzystać z sedesu (podcieranie sprawia mu duży kłopot);
•  potrafi się ubrać (zwykle niestarannie).

Kompetencje samoobsługowe czterolatka:

• korzysta z toalety (wymaga pomocy przy podcieraniu);
•  poprawnie myje dłonie, zęby i twarz;
•  samodzielnie je łyżką i widelcem;
•  pije z kubka i nie oblewa się;
•  potrafi nałożyć sobie na talerz kanapkę i nalać sok;
•  ubiera się i rozbiera (z wyjątkiem skomplikowanych ubrań lub zapięć);
•  zakłada buty (nie potrafi ich zawiązać).
  
  

Kompetencje samoobsługowe pięciolatka:

• samodzielnie korzysta z toalety (w pełnym zakresie);
•  samodzielnie spożywa różnorodne posiłki;
•  samodzielnie myje zęby, twarz, ręce (zna odpowiednie techniki);
•  samodzielnie ubiera się i rozbiera;
•  odkłada zdjętą odzież, ale jej nie składa;
•  potrafi porządkować pokój;
•  czynności samoobsługowe wykonuje sprawnie.

10 skutecznych sposobów dla rodziców na rozwijanie samodzielności dziecka:

1. Pozwól dziecku podejmować decyzje. Nawet najmniejsze wybory – np. wybór między dwoma bluzkami – uczą dziecko decyzyjności i odpowiedzialności.

2. Zachęcaj do samodzielnego ubierania i mycia się. To podstawy, które budują w dziecku poczucie kompetencji. Nawet jeśli robi to wolniej – warto poczekać.

3. Organizuj przestrzeń tak, by była przyjazna i dostępna. Niskie wieszaki, pudełka z podpisami, prosta struktura – to wszystko wspiera samodzielność w domu i w szkole.

4. Daj czas – nie wyręczaj. Wyręczanie zabiera dziecku okazję do nauki. Zamiast poprawiać – daj mu czas, by spróbowało po swojemu.

5. Wdrażaj obowiązki domowe. Zależnie od wieku – sprzątanie zabawek, karmienie zwierząt, ścieranie tablicy. Lista obowiązków powinna być jasna i dostosowana do możliwości.

6. Wspieraj wytrwałość – nie poprawiaj od razu. Pozwól na błędy. Samodzielność rozwija się w działaniu, nie w perfekcji.

7. Chwal wysiłek, nie tylko efekt. Zamiast "ładnie to zrobiłeś", powiedz "widzę, że bardzo się starałeś". To wspiera motywację wewnętrzną.

8. Daj wybór między dwoma alternatywami. Zamiast „co chcesz robić?”, zapytaj: „wolisz teraz pokolorować czy poukładać klocki?”.

9. Ucz planowania dnia i przyszłościowego pakowania tornistra. Twórz checklisty rzeczy do zrobienia, odzieży do ubrania lub przedmiotów do zabrania.

10. Stwórz rytuały i stały harmonogram. Dzieci potrzebują struktury. Stały plan dnia ułatwia im samodzielne działanie.

Kluczowe jest wspólne działanie – zarówno rodziców, jak i nauczycieli.

Komunikacja, jasne oczekiwania, pochwały i cierpliwość to fundamenty.

Psycholog P23

Magdalena Wojtusiak